در صورت جهانی شدن قیمت ها و حذف یارانه ها چه اتفاقی برای اقتصاد کشور می افتد؟

فرض کنیم همه قیمتها جهانی شوند و قاچاق و صادرات یارانه ای حذف شود و حتی واردات کالاهایی که در کشور گران تولید میشوند (مالیات پنهان!) مثل خودرو، کاملا آزاد شود. چه اتفاقی خواهد افتاد: ۱- صادرات غیرنفتی به شدت کاهش خواهد یافت. چون بخش زیادی از صادرات غیرنفتی ما مبتنی بر مزیت قیمتی است. نه از لحاظ کیفیت، نه بازاریابی، نه پایداری عرضه و نه خدمات پس از فروش، هیچ امکان رقابتی نداریم.

صادراتمان به بخشنامه ها و دستورالعملهای روزمره بند است. کشور وارد کننده نمیتواند نوسانات شدید عرضه در اثر آزادی و ممنوعیت مداوم صادرات ما را تحمل کند. یکی از مدیران میگفت در حالی که قیمت پیشنهادی سیب ما نصف بقیه کشورها بود، کشور متقاضی بعد از دیدن باغات و محصول، حاضر به خرید نشد و گفت شما حتی نمیتوانید سیب را سالم از درخت پایین بیاورید (کیفیت).
۲- با افت شدید صادرات غیرنفتی و افزایش تقاضا برای واردات، عرضه ارز به شدت کاهش و تقاضای ارز افزایش خواهد یافت. در نتیجه نرخ ارز جهش خواهد یافت و مجددا شکاف قیمت داخل و خارج پیش خواهد آمد و فرآیند تکرار خواهد شد!
۳- با افت شدید صادرات غیرنفتی، تنوع کالاهای صادراتی و تنوع بازارها را از دست خواهیم داد و وابستگی بیشتری به صادرات نفت و کشورهای خاص پیدا خواهیم کرد. این موضوع، تاب آوری اقتصادی را به شدت مخدوش خواهد کرد و قدرت چانه زنی حتی در عرصه های سیاسی را سلب خواهد کرد.
۴- احتمالا دولت مجبور خواهد شد برای حل این بحران، خود ابتکار عمل صادرات (بخوانید قاچاق!) را برعهده بگیرد و مثل بنزین ۵۰۰ تومنی، دست به صادرات کالاها به قیمت بسیار پایین تر از سطح جهانی زند.

در واقع، در شرایط و بستر نهادی موجود، آزادسازی قیمتها صرفا عبارتهای زیبایی برای چپاول حاکمیتی است. اشتهای سیری ناپذیر غول بزرگ رشدیابنده، هیچ محدودیتی ولو محدودیتهایی که خود مسبب آن بوده را قبول ندارد. از نظر او، هزینه های مبادلاتی بسیار بالایی که بر تولید کننده وارد میشود، اصلا دیده نمیشود بلکه تولید کننده به مثابه سرمایه گذار رانت جویی است که فقط از رانت بهره میبرد و باید این رانت را مصادره کرد. مصرف کننده نیز، فارغ از هزینه های ناآشکار تحمیلی سبک زندگی، تحدید انتخابهای ممکن و ناچاری در انتخاب حداقل گزینه ها، صرفا یارانه پنهان بگیرانی هستند و باید یارانه آنها را هدفمند کرد! البته یارانه مستقیم و هدفمند، در نبود و محدود ساختن انتخابهای آنها و انتخابهای از سر ناچاری، باعث رضایت مندی به زندگی بردگی است.

چه باید کرد:
اگر واقعا عزمی برای رفع بحرانها و قرارگیری در ریل توسعه است، باید اقدامات زیر صورت گیرد:
۱- تغییر رویکرد ایدئولوژیک در مناسبات با جهان به رویکرد منافع ملی
۲- حذف انحصارها و رفع واقعی موانع تولید و آزادسازی تولید
۳- تثبیت حقوق مالکیت و جلوگیری از تعدی به حقوق مالکیت (به معنی اعم مالکیت از جمله مالکیت بر جان و مال و اندیشه ) و بسط انتخابهای مبتنی بر حقوق مالکیت.
۴- کوچک سازی دولت به مفهوم محدود کردن نقش دولت بر تامین امنیت، تضمین حقوق مالکیت و نظارت بر اجرای کارکرد درست نهادها و رفع تعارضات (حکمیت) و قطع دست دولت از اقتصاد به مثابه انحصارگر بزرگ و رفع تمرکز قدرت و ثروت. استمرار ارائه کالاها و خدمات عمومی از طریق دولت محلی در مکانیسم آزادانه و رقابتی با حق انتخاب شهروندان.
۵-آزادسازی تجارت، بسط روابط سرمایه گذاری مشترک مبتنی بر منافع، تنوع بخشی به روابط بین الملل و تضمین پایداری تجارت.

این موارد حداقل شرایط اولیه برای قرارگیری در مسیر توسعه است. نیازی به دست کاری قیمتها نیست در صورت تحقق شرایط فوق، نظام بازار خود قیمتها را جهانی خواهد کرد.