• فناوری
  • سرگرمی


❶سامانیان چگونه تشکیل شد | چگونه به قدرت رسید و از بین رفت و منقرض شد 


چرا بجای وحدت بسمت جدایی رفته‌ایم؟
ما ۸۰میلیون میپذیریم که غربیها تسلیم شما شدند.برویم برای ادامه مذاکرات
CSS چیست ؟ سی اس اس چیست؟ CSS یعنی چه؟
همه چیز درباره ی درخت توسکا + خواص فیزیکی شیمیایی
پراکسي ( Proxy Server ) چيست؟
جدید ترین زمر یا کد تقلب بازی GTA4 برای PS2
چرا دلائل نظام مبنی بر مخالفت غربیها باهسته ایی شدن ایران واقعیت ندارد؟
در صورت توافق هسته ای وضعیت بازار ها چگونه خواهد بود؟
آشنایی با خواص و مضرات پرتقال ارزش غذایی پرتقال
حکم فقهی حد احتکار و اسراف
محلول سوسپانسیون چیست و چگونه ساخته می شود
انواع چوب ها را از نظر سختی نرمی و مناسب برای آتش بشناسید
آناتومی دستگاه های بدن + عکس تمام رنگی و شفاف
برخی از مهم ترین خواص پرتقال را حتما بدانید
روابط تستوسترون و سوسپانسیون چیست، تستوسترون سوسپانسیون
دانلود فیلم کاملا رایگان به وقت شام
معاد در نگاه قرآن + سند
واقعیت علمی جزر و مد چگونه است
جدول تناوبی مندلیف عناصر
رضا نیازمند پدر صنعت نوین ایران دهه چهل که بود؟
آموزش کامل رفع مشکل ایندکس نشدن مطالب سایت در گوگل
آیا مکانیزم خلق پول ربا است؟ خلق پول چیست؟
خواص و مضرات سیب را بدانید خواص و مضرات مهم سیب
آموزش کامل و گام به گام ثبت وب سایت در رتبه بندی الکسا
آموزش ایجاد یا تغییر یک رمز عبور در ویندوز XP WIN7 و WIN 10 راهنمای کامل تغییر رمز عبور
مراحل انتقال سند ملکی چگونه است
جلوگیری از خالی شدن سریع باتری گوشی‌های هوشمند با چند ترفند ساده
سنگ ها و انواع آن و انواع مختلف کانی ها سوال کتاب درسی
بهترین اطلاعات هاست رایگان را بدانید
مشخصات ظاهری جنیان
افشای علت مرگ مسعود رجوی ایدز علت مرگ مسعود رجوی
دانلود مجموعه کامل سریال امام علی (ع) با کیفیت HD
مغالطه توهم بدن شناگر The swimmer’s body illusion
آشنایی با ویندوز و کامپیوتر
کلیپ تظاهرات در افغانستان بر علیه ایران با شعار مرگ بر ایران
فواید فلفل قرمز برای سلامتی انسان + خواص غذایی و دارویی فلفل
روش های اصلاح چوب و نگهداری از چوب در مکان های بسته و باز
افشای اختلاف عمیق روحانی با همتی طعنه همتی به روحانی
25 خاصیت باورنکردنی سیب سبز و فواید خوردن سیب سبز
هندوانه و بیوست و خواص بینظیر در درمان بیماری ها
منابع تاریخ سامانی
mean-samanian-era


تاریخ های سلسله ای

در میان تاریخ های سلسله ای تنها نمونه هایی که با زمانه سامانیان پیوند دارد و می تواند برای پژوهشگر سودمند باشد تاریخ های مربوط به خاندان غزنوی است. چه غزنویان ارتباط تنگاتنگی با سامانیان داشته برآمده ی از تشکیلات سیاسی و نظامی آنها بوده و سپس رقیب و جانشین آنها شده اند.

تاریخ یمینی نوشته ابونصر محمد بن عبدالجبار عتبی (تالیف 412) هر چند در اصل سرگذشت فرمانروایی یمین الدوله محمود غزنوی است اما از آنجا که رویدادهای مربوط به شکل گیری خاندان غزنوی و برآمدن و جدائی آنان از خاندان سامانی و رویدادهای مربوط به فروپاشی سامانیان و جانشین شده غزنویان به جای آنان را نیز دربر می گیرد می تواند برای شناخت بخشی از تاریخ سامانی که بیشتر نیمه پایانی حکومت آنهاست سودمند می باشد. عتبی با آنکه مورخی نسبتاً دقیق است اما از آنجا که مورخ دربار غزنوی است و این خاندان در رقابت با سامانیان به فرمانروایی رسیده است طبیعتاً می تواند موضع کاملاً بی طرفانه ای نسبت به خاندان سامانی داشته باشد.

برخلاف عتبی، ابوالفضل بیهقی آفریننده اثر گراقندر و بی مانند تاریخ مسعودی (تاریخ بیهقی) با توجه به فاصله زمانی بیشتر نسبت به عتبی با سلسلهی سامانی و کشمکشهای آنان با غزنویان تا اندازه ای بیشتری موضع بی طرفانه تری دارد هر چند بخشی از این بی طرفی هم به شخصیت و روش تاریخ نگایر بیهقی برمی گردد. بخش باقیمانده تاریخ بیهقی مربوط به زمانه ای است که سالها از فروپاشی سامانیان گذشته است و از این رو گزارش کار سامانیان مستقیماً در دستور کار بیهقی نیست. اما از آنجا که بیهقی در کتاب خود مثالها و نمونه هایی از رویدادهای تاریخی پیش از روزگار مورد بحث خود را برای روشنتر کردن گفتار خود به مناسبت نقل می کند در چنین جاهایی گاهی گزارشهایی از فرمانروایی سامانی و زمانه ای آنها را نیز برای روشنتر کردن ذهن خواننده ازائه می دهد. نظر به نزدیکی زمان بیهقی با دوره سامانی روایات او در این زمینه بوِزه آنچه مربوط به سالهای پایانی این خاندان است می تواند برای پژوهشگر تاریخ سامانیان تا اندازه ی زیادی موثق و دقیق باشد.

تاریخ های عمومی

نبود تاریخ خاندانی ویژه سامانیان را بیشتر باید از گزارشهای تاریخی عمومی جبران کرد. چه تاریخهایی که به روزگار سامانیان نزدیکترند و چه آنها که سالها از فروپاشی این خاندان نگاشته اند.

زین الاخبار گردیزی

در این زمینه باید از یاد کرد که هم از نظر زمانی و هم از نظر جغرافیایی به روزگار سامانیان بسیار نزدیک است. گردیزی که خود مورخی از دوران غزنوی است فصل جداگانه ای از کتابش را به سامانیان اختصاص داده و گزارش رویدادهای مربوط به فرمانروایی هر یک از امیران سامانی را از آغاز تا پایان این سلسله را ارائه نموده است. با توجه به نزدکی زمانی و مکانی این مورخ با روزگار سامانی و حضور او در قلمرو غزنویان که خود جانشینان سامانیان در شرق ایران به حساب می آِند، گزارشهایش درباره این خاندان و مناسباتشان با دیگر دولتهای پیرامون می تواند نسبتاً دقیق و سودمند باشد.

تجارب الامم ابن مسکویه

که پیش از این زین الاخبار گردیزی به رشته نگارش درآمده است از انجا که نویسنده ی آن نسبت به گردیزی تا اندازه ی زیادی از حوادث قلمرو سامانیان دور است، در دولت رقیب آنان یعنی آل بویه تاریخ خود را نگشاته است طبیعتاً نمی توانسته است جانب بی طرفی کامل را در گزارش کارهای سامانیان نگه دارد اما به هر روی به دلیل همزمانی نویسنده با بخش مهمی از تاریخ سامانیان تا گزارشهایش از این خاندان، به ویژه آنچه مربوط به مناسبات آنان با دیگر دولت های اسلامی، از جمله آل بویه و دستگاه خلافت عباسی است، می تواند برای پژوهشگر راهگشا باشد.

مجمل التواریخ والقصص

در همین زمینه ولی فاصله زمانی بیشتر می توان از این کتاب نام برد که از نویسنده ی ناشناخته است که گزارشهای اندک اما سودمندی درباره سامانیان و پیوندهای آنان با برخی دیگر از قدرت های معاصرشان بدست می دهد.

الکامل ابن اثیر

مانند بسیاری دوره های دیگر در شش قرن نخست تاریخ ایران پس از اسلام، برای تاریخ روزگار سامانی نیز اثری گرانبهاست که حجم قابل توجهی از گزارشهای مربوط به دوران مورد بحث را در اختیار پژوهشگر قرار می دهد این امر نشان می دهد که این مورخ پرتلاش و تیزبین مانند بسیاری موارد دیگر در این موضوع نیز به بیشتر منابع قابل دسترسی که پاره ای از آنها امروزه از میان رفته اند، مراجعه و اطلاعات مربوطه را در کتاب خود بازتاب داده است.

طبقات ناصری منهاج سراج

مورخ هم روزگار او منهاج الدین بن سراج جوزجانی، معروف به مناهج سراج است که خود برخاسته از سرزمین خراسان است و حدود دو قرن پس از فروپاشی سامانیان کتاب خود، طبقات ناصری را در هندوستان نوشته است نیز پاره ای گزارشهای مختصر از اوضاع زمانه این خاندان بدست می دهد.

تاریخ های محلی

در کنار تاریخ های عمومی، تاریخ های محلی نیز اطلاعات ارزمشندی درباره سامانیان دربر دارند.

تاریخ بخارای ابوبکر محمد بن جعفر نرشخی

نرشخی کتاب خود را در حدود 332 هجری و به نام امیر نوح دوم سامانی و به زبان عربی تالیف کرد. این روی اصل کتاب او می توانسته است حوادث سامانیان از آغاز تا بنیانگذاری این خاندان تا سال نگارش کتاب را دربرداشته باشد. اما از آنجا که بعداً این کتاب به فارسی ترجمه و در جریان ترجمه و سپس تلخیص این کتاب مطالب پس از سال 332 به آن افزوده شد، امروزه این کتاب یکی از ارزشمندترین آثار تاریخ نگاری برای پژوهش درباره خاندان سامانی بویژه ننیمه نخست فرمانروایی آنهاست.

تاریخ سیستان

از نویسنده ی نانشناخته نیز برای شناخت دوره سامانی دارای اهمیت است با آنکه این کتاب پس از فروپاشی سامانیان نوشته شده است اما از آنجا که از یکسو بخش بزرگی از سیستان در قلمرو سامانیان قرار داشت و از سوی دیگر این خاندان جانشینان صفاریان به حساب می آیند و نظر به اهتمام نویسندگان تاریخ سیستان در گردآوری گزارشهای مربوط به هر دو موضوع (سیستان و صفاریان) طبیعتا به این مناسبت ها، گزارشهای سودمندی نیز از زد و خوردهای سامانیان و صفاریان و همچنین حضور سامانیان در بخش هایی از سیستان بدست می دهد.

تاریخ طبرستان ابن اسفندیار

از آنجا که طبرستان سرزمین همجوار خراسان بزرگ و در همسایگی قلمرو سامانیان بود طبیعتاً می تواند مورد توجه این خاندان قرار گرفت و برخوردهای فراوانی میان خاندانهای محلی این سرزمین با سامانیان پدید آمد که دستمایه بخشی از گزارشهای ابن اسفندیار از خاندانهای یاد شده در تاریخ طبرسرتان قرار گرفته است.

از دیگر تاریخ های محلی می توان تاریخ اولیاءالله آملی، تاریخ طبرستان و رویان و مازندران سید ظهیرالدین مرعشی یاد کرد.

دیوانسالاری

دیوانسالاری سامانیان از جمله نخستین نمونه های موفق و برجسته ی دیوانسالارای ایرانی پس از اسلام است. جایگاه دیوانسالاری این خاندان و راس آنها وزیران مورد توجه بسیاری از نویسندگان پس از اسلام، بوِیژه آنها که اختصاصاً به تاریخ وزارت و وزراء پرداخته اند قرار گرفته است. از این روی تاریخ های وزارت بخش مهمی از منابع تاریخ سامانیان را تشکیل می دهد.

نسائم الاسحار من لطائم الاخبار ناصرالدین منشی کرمانی

به دلیل تقدم نسبت به آثار مربوطه ی دیگر از اهمیت بیشتری برخوردار است. دیگر تاریخ های وزارت که پس از نسائیم الاسحار به رشته تحریر درآمده اند.

در موضوع وزارت و وزیران سامانی مطلب چندان چشمگیر ندارند اما به هر روی مراجعه به متون اخیر از جمله آثار الوزراء سیف الدین حاجی بن نظام عقیلی و دستورالوزراء غیاث الدین بن همام الدین خواند. برای سنجش و تکمیل مطالب مربوطه خالی از فایده نیست.

جغرافیای تاریخی

روزگار سامانیان از جمله درخشان ترین دوره های فرهنگ و تمدن ایرانی است در زمانه آنان و دولتهای هم روزگارشان آثار ارزشمندی در زمینه جغرافیای تاریخی جهان و به ویژه قلمرو خلافت اسلامی پدید آمد. توصیفات دل انگیز جغرافی نویسان مسلمان معاصر سامانیان از قلمرو این خاندان فرهنگ پرور ایرانی، از جمله ایالات خراسان، ماورالنهر و خوارزم در واقع گزارش بخشی از تاریخ و جغرافیا و به ویژه اوضاع اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی سرزمین های تابع دولت مورد بحث می باشد.

از این رو پژوهشگر تاریخ سامانی ناگزیر به بهره بردن از آثار جغرافیایی معاصر سامانیان از جمله مسالک و ممالک ابن خرداذبه، المسالک والممالک ابواسحاق ابراهیم اصطخری، صوره الارض ابن حوقل بغدادی، احسن التقاسیم فی معرفه الاقالیم ابوعبدالله محمد بن احمد مقدسی، حدود العالم من المشرق الی المغرب از نویسنده ی ناشناخته می باشد.

اثر از جمله نخستین آثار جغرافیایی پس از اسلام به زیان فارسی است و در سال 372ه و در دربار یکی از خاندانهای محلی شرق ایران به زیان فارسی نوشته شده است از آنجا برای تاریخ سامانیان اهمیت بیشتری دارد که همزمان با این سلسله و در شرق ایران نوشته شده است و گزارشهای او از ایالات شرقی ایران و همچنین قبایل ترک که نقش مهمی در تکاپوهای سیاسی نظامی این روزگار در قلمرو سامانسان دارند، اثری ارزشمند و گاه منحصر به فرد است. در قلمرو سامانیان آثار جغرافیای ارزشمند دیگری نیز تالیف یافته که متاسفانه پاره ای از آنها بدست ما نرسیده است. از جمله آنها آثار جیهانی است که به جز رساله ای مختصر منسوب به او به نام اشکال العالم چیزی دیگری از آنها بر جای نمانده است.

ردیف نام کتاب مؤلف نوع موضوع دیدگاه مولف مناسب استفاده
1 تاریخ یمینی ابونصرمحمدبن عبدالجبار عتبی تاریخ سلسله ای در اصل سرگذشت فرمانروایی یمین الدوله محمود غزنوی است اما از انجا که رویدادهای مربوط به شکل گیری خاندان غزنوی و برامدن و جدائی آنان از خاندان سامانی و رویدادهای مربوط به فروپاشی سامانیان و جانشین شدن غزنویان به جای آنان را در بر می گیرد عتبی با آنکه مورخی نسبتاً دقیق است اما از آنجا که مورخ دربار غزنوی است و این خاندان در ر قابت با سامانیان به فرمانروایی رسیده است طبیعتاً نمی تواند موضع کاملاً بی طرفانه ای نسبت به خاندان سامانی داشته باشد از این جهت باید این واقعیت را در هنگام استفاده از روایات او درباره ی سامانیان مورد توجه قرار داد می تواند برای شناخت بخشی از تاریخ سامانی که بیشتر نیمه پایانی حکومت آنهاست سودمند باشد.
2 تاریخ مسعودی(تاریخ بیهقی) ابوالفضل بیهقی تاریخ سلسله ای بخش باقیمانده تاریخ بیهقی مربوط به زمانه ای است که سالها از فروپاشی سامانیان گذشته است بیهقی در کتاب خود مثالها و نمونه هایی از رویدادهای تاریخی پیش از روزگار مورد بحث خود برای روشن تر کردن گفتار خود به مناسبت نقل می کند در چنین جاهائی گاهی گزارشهایی از فرمانروایی سامانی و زمانه ی آنها نیز برای روشن تر شدن ذهن خواننده ارائه می دهد روایات او مربوط به سالهای پایانی این خاندان است و می تواند برای پژوهشگر تاریخ سامانیان تا اندازه ی زیادی موثق و دقیق باشد.


3 زین الاخبار عبدالحی بن ضحاک گردیزی تاریخ عمومی فصل جداگانه ای را به سامانیان اختصاص داده و گزارشهای مربوط به فرمانروایی هر یک از امیران سامانی از آغاز تا پایان سلسله را ارائه نموده است نزدیکی به زمان سامانیان هم از لحاظ زمانی و هم از نظر جغرافیایی این مورخ و حضور او در قلمرو غزنویان که خود جانشین سامانیان بودند می تواند اطلاعات مناسبی را در اختیار ما قرار دهد گزارشهایش دباره ی این خاندان و مناسباتش با دیگر دولتهای پیرامون می تواند نسبتاً دقیق و سودمند باشد
4 تجارب الامم ابوعلی مسکویه تاریخ عمومی فصل جداگانه ای را به سامانیان اختصاص داده و گزارشهای مربوط به فرمانروایی هر یک از امیران سامانی از آغاز تا پایان سلسله را ارائه نموده است پیش از زین الاخبار گردیزی به رشته نگارش درآمده است اما از آنجا که نویسنده ی آن نسبت به گردیزی تا اندازه ای از حوادث قلمرو سامانیان به دور است ،در دولت رقیب نمی توانسته جانب بی طرفی را رعایت کند مناسبات با دیگر دولت های اسلامی مانند آل بویه و دستگاه خلافت عباسی می تواند برای پژوهشگر راهگشا باشد
5 مجمل التواریخ و القصص نویسنده ناشناخته تاریخ عمومی پیوندهای آنان با برخی دیگر از قدرت های معاصر


6 الکامل ابن اثیر تاریخ عمومی پاره ای از اظلاعاتی که از میان رفته اند در کتاب خود بازتاب داده است
7 طبقات ناصری منهاج الدین بن سراج الدین جوزجانی تاریخ عمومی پاره ای گزارشهای مختصر از اوضاع زمانه این خاندان به دست می دهد. حدود دو قرن پس از فروپاشی سامانیان کتاب خود را ،طبقات ناصری را در هندوستان نوشته است
8 تاریخ بخارای ابوبکر محمد بن جعفر نرشخی تاریخ محلی حوادث سامانیان از آغاز تا بینانگذاری این خاندان تا سال نگارش کتاب اثری ارزشمند برای نیمه نخست فرمانروایی سامانیان است.
9 تاریخ سیستان نویسنده ی ناشناخته تاریخ محلی زد و خوردهای سامانیان و صفاریان و همچنین حضور سامانیان در بخشهایی از سیستان چون بخش بزرگی از سیستان در قلمرو سامانیان قرار داشت و از سوی دیگر این خاندان جانشینان صفاریان به حساب می آیند نویسندگان تاریخ سیستان در گردآوری گزارشهای مربوط به هر دو موضوع همت کرده اند
10 تاریخ طبرستان ابن اسفندیار تاریخ محلی چون طبرستان سرزمین همجوار خراسان بزرگ و در همسایگی قلمرو سامانیان دستمایه بخشی از گزارشهای ابن اسفندیار از خاندانهای یاد شده در تاریخ طبرستان قرار گرفته است.
11 حدود العالم من المشرق الی المغرب نویسنده ی ناشناخته جغرافیای تاریخی که هم زمان با این سلسله و در شرق ایران نگاشته شده است نخستین آثار جغرافیای پس از اسلام که به زبان فارسی نوشته شده است گزارشهای او از ایالات شرقی ایران و همچنین قبایل ترک که نقش مهمی در تکاپوهای سیاسی و نظامی این روزگار در قلمرو سامانیان دارد بسیار ارزشمند و گاه منحصر به فرد می باشد.
12 اشکال العالم جیهانی جغرافیای تاریخی به جز رساله ای مختصر منسوب به او چیزی دیگر بر جای نمانده است
13 تاریخ سامانیان ،عصر طلایی ایران بعد ازاسلام جواد هروی پژوهشهای مستقل نویسنده در این کتاب بر آن است تحقیقی از حیات سیاسی دودمان سامانی در قرن‌های سوم و چهارم هجری به دست دهد .مولف دوران حکمرانی سامانیان را از بدو شکل‌گیری تا سقوط آن به پنج مرحله تقسیم نموده است .بخش اول مربوط به چگونگی استقرار سامانیان در شرق بخش دوم درباره دوران اقتدار سیاسی ـ نظامی سامانیان است بخش سوم بخش چهارم که مربوط به دوران تنزل اقتدار سیاسی ـ نظامی سامانیان است .آخرین بخش کتاب به دوران ضعف اقتدار سیاسی ـ نظامی و سقوط سامانیان اختصاص یافته است.
14 تاریخ نحولات سیاسی، اجتماعی ،اقتصادی، فرهنگی ایران در دروه سامانیان ابوالقاسم فروزانی پژوهشهای مستقل
15 تاریخ و تمدن اسلامی در قلمرو سامانیان محمد رضا ناجی پژوهشهای مستقل موضوعات این کتاب شامل اواسط سده سوم تا اواخر سده چهارم هجري قمري را در قلمرو سامانيان، كه از آن به مشرق يا خاوران و خراسان بزرگ و گاه خراسان و ماوراءالنهر ياد مي‌شود، دربر مي‌گيرد.

  • فناوری
  • سرگرمی

لطفا نظر خود را درباره مطلبی که خوانده‌اید، بنویسید...
نام شریف شما :
آدرس ایمیل:
مطلب :
کپی از مطالب این سایت تنها با ذکر فاتحه رایگان است
مجله تفریحی، سرگرمی و اطلاع رسانی   Natilos.ir © 2022 - 2015
V 7.3