تصور کنید:

1. کسی اجناس ب یکیفیت را به عنوان کالای مناسب و باکیفیت به مشتریان می فروشد،
2. خانواد های در جنگل آتش روشن م یکند،
3. یکی از دوستانمان در جمع دیگران با تلفن همراه خود با کسی دعوا و از الفاظ زشت نیز استفاده م یکند،
4. دانش آموزی به اموال مدرسه و کلاس آسیب می زند،
5. خودرویی به علت نقص فنی، بیش از اندازه دود می کند و هوا را آلوده می کند.

ممکن است کسی با دیدن این کارها بگوید:

1. به من چه ارتباطی دارد؟ مگر من مسئول کارهای مردم هستم؟
2. گفتن من چه فاید های دارد؟ او که به این کار عادت کرده است.
3. بالأخره یک نفر پیدا می شود و به او تذکر می دهد.
4. من خجالت م یکشم چیزی بگویم. اگر من را جلوی دیگران ضایع بکند، چه؟
5. من م یترسم. شاید با من با تندی برخورد بکند.

امر به معروف و نهی از منکر

در گذشته که مردم با کشتی های بادبانی به مسافرت می رفتند با حوادث گوناگون و گاه دلهره آوری روبه رو می شدند. حرکت با چند قطعه چوب بر دریایی پهناور، سرنوشت ساکنان کشتی را به هم نزدیک م یکرد. آنان هنگام خطر به خوبی درک می کردند که چقدر عاقبت و سرنوشتشان به یکدیگر گره خورده است! یا با هم نجات خواهند یافت و یا با هم در دریا فرو می روند!

حال اگر در چنین کشتی ای یکی از سرنشینان، جایی را که نشسته به بهانهٔ اینکه جای خودش است، سوراخ کند، سایر سرنشینان چه واکنشی از خود نشان خواهند داد؟ آیا دیگر کسی خواهد گفت که هرکس اختیار جای خود را دارد و یا به من چه مربوط است ؟ آیا کسی به بهانهٔ خجالت کشیدن یا ترسیدن، بی تفاوت از کنار آن فرد خواهد گذشت؟





جامعه نیز مانند کشتی است و مردمان آن همچون سرنشینان کشتی هستند که سرنوشت آنها به هم گره خورده است.برای همین اگر در جامعه، شخصی بخواهد قوانین الهی و یا اجتماعی را زیر پا گذارد، نم یتوان به سادگی از کنار خطا و گناه وی گذشت.

به همین دلیل یکی از مسئولی تهای افراد جامعه نسبت به هم، توصیه یکدیگر به کار خیر و پسندیده است. » امر به معروف و نهی از منکر « و بازداشتن هم از کار ناپسند است. این کار همان

البته مؤمنان در این باره مسئولیت بیشتری دارند، زیرا مؤمنان ولی یکدیگرند؛ یعنی همدیگر را دوست دارند و نسبت به سرنوشت هم احساس مسئولیت می کنند. آنها هما نگونه که از سعادت و خوشبختی خود لذت م یبرند، کامرانی و خوشبختی دیگر انسا نها نیز برایشان شیرین و شادی آور است. آنها می دانند که رسیدن به سعادت دنیا و آخرت تنها با عمل به دستورات دین یعنی انجام اعمال نیک و ترک گناهان امکان پذیر است. از همین جهت، هم خود به این دستورات عمل می کنند و هم دیگران را به انجام اعمال صالح سفارش می کنند و آنان را از ترک واجبات و انجام محرمات باز می دارند.

وَ المُؤِمنونَ وَ المُؤِمناتُ بَعضُهُم أَوِلیاءُ بَعض
یَأمُرونَ بالمَعروفِ
وَینهَونَ عَنِ المُنکَر

مردان و زنان مؤمن، ولىّ یکدیگرند
[یعنی اینکه] امر به معروف
و نهی از منکر می کنند.

آثار ترک امر به معروف و نهی از منکر

اگر هرکس با توجیه و بهان ههای مختلف از انجام مسئولیت همگانی امر به معروف و نهی از منکر شانه خالی کند، چه اتفاقی در جامعه خواهد افتاد؟

مردم نسبت به سرنوشت دیگران بی تفاوت می شوند، کارهای نادرست و ناپسند در جامعه رواج م ییابد و زشتی انجام بسیاری از این کارها از بین م یرود، تا آنجا که حتی برخی زشتی ها به عنوان کار معروف و خوب شناخته می شود، تعالیم و دستورات دین در میان مردم فراموش می شود و کم کم آن قدر گناه و فساد در جامعه فراوان می شود که رحمت و برکت خداوند از آن جامعه برداشته شده و جامعه مستحق عذاب الهی می گردد.

امام کاظم علی هالسلام می فرماید:

حتماً امر به معروف و نهی از منکر کنید وگرنه شرورترین افراد جامعه بر شما مسلط خواهند شد و در این صورت بهترین های شما هم اگر دعا کنند، دیگر مستجاب نخواهد شد.

به دلیل جلوگیری از بروز این آسیب ها و مشکلات است که امر به معروف و نهی از منکر دارای جایگاه بسیار بالا و سرنوش تسازی است تا آنجا که امیرالمؤمنین علی علی هالسلام می فرماید:

همهٔ کارهای نیک و حتی جهاد در راه خدا، در مقایسه با امر به معروف و نهی از منکر، مانند قطره در برابر دریایی پهناور و عمیق است. خداوند سبحان اقوام پیش از شما را عذاب نکرد، مگر به دلیل اینکه امر به معروف و نهی از منکر را ترک کردند. پس بی خردانِ آنها را به دلیل انجام معصی تها عذاب کرد و خردمندان را به دلیل نهی نکردن از زشتی ها.

شیو ههای امر به معروف و نهی از منکر

اگر مقداری گچ روی لباس شما ریخته باشد، چگونه آن را پاک می کنید؟
هدف شما در هر دو حالت، پاک کردن لباس است، اما روش ها متفاوت است!
هدف ما در نهی از منکر این است که انسان خطاکار به اشتباهاتش ادامه ندهد. گاهی همین که با دیدن یک گناه روی خود را برگردانیم و با فرد خطاکار به سردی رفتار کنیم برای جلوگیری از آن اشتباه کافی است.
گاهی نیز شخص خطاکار متوجه زشتی رفتارش نیست؛ در این صورت ما باید با مهربانی و با برخورد خوب او را متوجه اشتباهش کنیم و با احترام از او بخواهیم که دیگر آن خطا را تکرار نکند.

در بعضی موارد نیز برای اینکه ناراحتی خود را از انجام گناهی نشان دهیم، باید آنجا را ترک کنیم.

چند نکتۀ مهم

1. برای حفظ آبروی افراد، تا حد امکان نباید خطاهایشان را در حضور دیگران به آنها بازگو کنیم.
2. برای اینکه تأثیر امر به معروف و نهی از منکر بیشتر شود خوب است خودمان به آنچه دیگران را به آن توصیه م یکنیم عمل کنیم و کاری را که از آن نهی م یکنیم انجام ندهیم.
3. هر امر به معروف و نهی از منکری، یک موفقیت است؛ زیرا اگر به نتیجه برسد علاوه بر رسیدن به رضایت و پاداش الهی به اصلاح اطرافیان و جامعه خود کمک کرده ایم و اگر به نتیجه نرسد به وظیفه خود عمل کرده ایم و از اجر و ثواب خداوند بهره برده ایم.