رسول اکرم صلی اللّٰه علیه و آله و سلم به یکی از اصحاب خود فرمود:

بسیار وضو بگیر تا خداوند بر عمرت بیفزاید. اگر برایت میسر است که شب و روز با وضو باشی، این کار را انجام بده؛ کسی که با وضو می خوابد، بسترش تا صبح برای او مسجد خواهد بود و خوابش برای او نماز!

1. وقتی می خواهیم نماز بخوانیم؛
2. وقتی قصد داریم دستمان را به آیات قرآن بزنیم؛
3. وقتی به حج می رویم و می خواهیم طواف واجب حج را به جای بیاوریم؛
4. وقتی به یکی از نام های خداوند (به هر زبانی که نوشته شده باشد) دست می زنیم؛

در تمام این موارد، واجب است وضو داشته باشیم.

علاوه بر این، وضو گرفتن در بسیاری از موارد دیگر نیز مستحب است؛ هنگام تلاوت قرآن کریم، همراه داشتن قرآن، زیارت حرم های امامان علیهم السلام، رفتن به مسجد، زیارت اهل قبور و حتی هنگام خوابیدن از مواردی هستند که شایسته است، انسان در این زما نها وضو داشته باشد.

شرایط وضوی صحیح

کسی که می خواهد وضو بگیرد، علاوه بر دانستن شیوهٔ صحیح وضو گرفتن، باید به نکته های دیگری نیز توجه کند که شرایط وضوی صحیح نام دارد.

این شرایط عبارت است از:

1 پاک بودن آب وضو:

آبی که با آن وضو می گیریم، باید پاک باشد. اگر ندانیم و یا فراموش کنیم که آبی نجس است و با همان آب نجس، وضو بگیریم، وضوی ما باطل است.

2 مُطلقَ بودن آب وضو:

پیش از توضیح این شرط باید بدانیم که آب ها به دو دسته تقسیم م یشوند: مطلق و مضاف.

آب مطلق به آ بهای خالصی گفته می شود که با چیز دیگر آمیخته نشده و یا از چیزی گرفته نشده باشد؛ آب باران، آب چشمه ها و چا هها، آب رودها، دریاها و آب لوله کشی که در خان هها وجود دارد، آب مطلق شمرده می شود.

اما آبی که خالص نیست و آن را از چیز دیگری گرفت هاند مانند گلاب و آب میوه و یا با چیز دیگری مخلوط شده باشد مثل آب نمک غلیظ و آب های خیلی گل آلود به گونه ای که دیگر به آن آب نگویند آب مضاف نامیده می شود. وضو گرفتن فقط با آب مطلق صحیح است و ما نم یتوانیم با آب مضاف، وضو بگیریم.

3 مباح بودن آب و ظرف آن:

آبی که ما با آن وضو می گیریم باید مباح باشد؛ یعنی یا آب برای خودمان باشد و یا اگر برای دیگری است، او از وضو گرفتن ما با آب رضایت داشته باشد. بنابراین، استفاده از آب غصبی 1 حرام است و وضو نیز با این آب، باطل خواهد بود. البته وضوگرفتن با آب هایی که در مکا نهای عمومی قرار دارند، صحیح است.

4 پاک بودن اعضای وضو:

اگر صورت، دس تها، سر و یا روی پاها هنگام وضو گرفتن نجس باشند، باید ابتدا نجاست را برطرف کرد، بدن را پاک نمود و سپس وضو گرفت. روشن است اگر اعضای وضو نجس باشند، وضو باطل است.

5 نبودن مانع در اعضا:

هنگام وضو، اگر چیزی مانع رسیدن آب به اعضای وضو شود (مثل چربی کِرم ها که بر دست و صورت باقی می ماند، لاک روی ناخن، چسب و رنگ) وضوی ما باطل خواهد بود.

6 ترتیب:

واجب است تمام مراحل وضو را به ترتیب انجام دهیم؛ یعنی پس از نیت، ابتدا صورتمان را می شوییم؛ سپس دست راست را از بالای آرنج تا نوک انگشتان می شوییم و پس از آن دست چپ را نیز به همین صورت می شوییم؛ بعد با همان رطوبتی که در کف دست مانده است، سر را مسح و با همان رطوبت، روی پای راست را با دست راست مسح می کنیم و روی پای چپ را با دست چپ. اگر مکلف این ترتیب را ب ه هم بزند، وضویش باطل می شود.

٧ مُوالات:

واجب است کارهای وضو را پشت سرهم انجام دهیم و بین آنها فاصله نیندازیم. اگر بین کارهای وضو به قدری فاصله بیندازیم که حالت وضو به هم بخورد، به گونه ای که بگویند او مشغول کار دیگری شده است؛ مثلاً هنگام وضوگرفتن، کسی با تلفن منزل تماس بگیرد و مشغول صحبت شود بدون آنکه کارهای وضو را دنبال کند، وضوی او باطل است.

تیمم

مواردی وجود دارد که باید به جای وضو یا غسل، تیمم کرد.برخی از این موارد عبار تاند از زما نهایی که مکلف:

1 آب در دسترس دارد، ولی غصبی، نجس یا خیلی گل آلود است.
2 آب کمی در اختیار دارد که اگر با آن وضو بگیرد، از تشنگی به سختی خواهد افتاد.

شیوۀ انجام تیمم

پس از آنکه نیت کردیم برای خشنودی خداوند و به جای وضو یا غسل تیمم می کنیم، مراحل زیر را به ترتیب انجام می دهیم:

1. کف هر دو دست را با هم روی خاک پاک و یا هر چیز دیگری که تیمم بر آن صحیح است می زنیم.

2. دست ها را بالای پیشانی م یگذاریم و آنها را تا ابروها و بالای بینی می کشیم.
   
   
3. کف دست چپ را بر پشت دست راست می گذاریم و از مچ تا نوک انگشتان می کشیم.
   
4. کف دست راست را پشت دست چپ می گذاریم و از مچ تا نوک انگشتان می کشیم.
   

برخی از چیزهایی که وضو و تیمم را باطل می کند، عبارت است از:
1 خارج شدن ادرار، مدفوع و گازهای روده از بدن
2 به خواب رفتن (به صورتی که چشم نبیند و گوش هم نشنود)