آن روز، نمازخانهٔ مدرسه از روزهای دیگر شلوغ تر بود.
من و محسن هم گوش های از نمازخانه نزدیک هم نماز می خواندیم.
ناگهان یکی از بچ هها سرش را از پنجره داخل کرد و گفت: بچ هها زود باشید، الآن زنگ می خورد.
کمی بعد، محسن ناگهان نمازش را شکست و پس از چند لحظه سکوت دوباره تکبیرة الاحرام گفت و نمازش را شروع کرد.
نمازش که تمام شد، پرسیدم: چرا نمازت را شکستی؟ مگر نم یدانی شکستن نماز حرام است؟
جواب داد: اگر کسی ب یدلیل نمازش را بشکند کار حرامی انجام داده است، اما من که ب یدلیل این کار را نکردم. نماز من پیش از اینکه من آن را بشکنم، خودش باطل شده بود.

با تعجب پرسیدم: چطور؟!

گفت: داشتم تسبیحات اربعه را می گفتم که شک کردم رکعت سوم هستم یا چهارم. برای همین نمازم را که باطل شده بود رها کردم و آن را از اوّل خواندم.

گفتم: چه کسی گفته است آدم هرجای نمازش که شک کند، نمازش باطل می شود؟ نمازت را ب یدلیل شکستی!
پرسید: تو مطمئنی نمازم درست بوده؟
گفتم: بله، امام جماعت مسجد محله ما چند شب است که دربارهٔ مبطلات نماز صحبت می کند. من این موضوع را از او شنید هام. اگر می خواهی مطمئن شوی امشب بیا مسجد و از خودش سؤال کن .
در سا لهای گذشته با برخی از احکام و آداب نماز آشنا شدیم و دانستیم که نمازی که با رعایت آداب و احکام آن خوانده شود، علاوه بر جلب خشنودی خداوند، تأثیر بسیاری بر روح و روان انسان خواهد گذاشت.
ما در این درس احکام دیگری را بیان می کنیم که بی توجهی به آنها باعث باطل شدن نماز می شود.

مُبطِلات نماز

م یدانید چه کارهایی نماز را باطل می کند؟ بنا بر فتوای مراجع تقلید، مبطلات نماز دوازده چیز است که به صورت خلاصه به بررسی برخی از آنها می پردازیم:

1 از بین رفتن یکی از شرایط نماز:

در سال گذشته با برخی از شرایط نماز آشنا شدیم. پاک بودن لباس و بدن نمازگزار، وضو داشتن و همچنین غصبی نبودن لباس و مکان نمازگزار از آن شرایط بود.

اگر نمازگزار در بین نماز متوجه شود که یکی از این شرایط از بین رفته است؛ مثلاً یادش بیاید وضو نگرفته است یا مکانی که در آن نماز می خواند غصبی است، نمازش باطل است.

2 باطل شدن وضو:

اگر وضوی نمازگزار باطل شود، نماز نیز باطل خواهد شد.

3 روی برگرداندن از قبله:

اگر نمازگزار در حال نماز صورت خود را از قبله به طرف چپ یا راست بگرداند )به انداز های که دیگر رو به قبله به حساب نیاید( نمازش باطل است و فرقی بین عمدی و یا سهوی بودن این کار نیست.

4 خندیدن با صدای بلند (قهقهه):

خنده بلند، در صورتی که عمدی باشد، نماز را باطل م یکند. بنابراین، لبخند زدن و یا خندهٔ با صدا که عمدی نباشد، نماز را باطل نمی کند.

5 حرف زدن بین نماز:

اگر نمازگزار بین نماز عمداً سخن بگوید، حتی اگر یک کلمه هم باشد )مثلاً بگوید آخ(، نمازش باطل خواهد شد، ولی اگر بدون توجه و از روی فراموشی بین نماز چیزی بگوید، نمازش صحیح است و باید دو سجده سهو به جا بیاورد.

6 به هم زدن صورت نماز:

اگر نمازگزار بین نماز، کاری انجام دهد که حالت نماز را به هم بزند، مثلا دست بزند و یا به هوا بپرد، نمازش باطل می شود و فرقی ندارد که این کارش کم باشد یا زیاد، عمدی باشد یا سهوی. البته کارهایی که صورت و حالت نماز را به هم نم یزند، مثل اشاره کردن با دست، نماز را باطل نمی کند.

7 خوردن و آشامیدن:

خوردن و آشامیدن باعث باطل شدن نماز می شود، اما اگر نمازگزار ذر ههای ریز غذا یا چیزهای دیگر را که در دهان دارد، در بین نماز فرو برد، نمازش صحیح است.

کم و زیاد کردن ارکان و واجبات نماز:

ما در سا لهای پیش با ارکان و واجبات نماز آشنا شدیم. اگر نمازگزار عمداً یا سهواً یکی از ارکان نماز مانند رکوع را کم یا زیاد کند، نمازش باطل می شود.
البته کم یا زیاد کردن بقیهٔ واجبات نماز، به جز ارکان، تنها وقتی نماز را باطل می کند که عمدی باشد.

9 شک کردن در رکعت های نماز دو یا سه رکعتی:

اگر نمازگزار در حالی که نماز دو یا سه رکعتی می خواند، شک کند که در رکعت چندم نماز است و با کمی فکر و تأمل نیز شک او برطرف نشود، نمازش باطل می شود و همچنین اگر در دو رکعت اول نمازهای چهار رکعتی هم شک کند، نمازش باطل می شود.

چند مسئلۀ مهم دربارۀ نماز

1. نمازگزار می تواند در قنوت نماز به زبان فارسی یا هر زبان دیگری، دعا کند.
2. اگر نمازگزار ذکرهای نمازش را آ نقدر تند و با عجله بگوید که تلفظ آنها صحیح نباشد، نمازش باطل می شود.
3. اگر ذکرهای واجب نماز را در حال حرکت بگوید؛ مثلاً بخشی از ذکر رکوع را در حالی بگوید که دارد از رکوع برم یخیزد، نمازش باطل می شود.
4. نمازگزار نباید در حال نماز به دیگران سلام کند، ولی اگر دیگران به او سلام کنند، باید جواب سلام آنها را در حال نماز بدهد، البته جواب دادن به سلام غلطی که سلام به حساب نم یآید یا از روی تمسخر انجام می شود، واجب نیست.
5. سرفه، عطسه و خمیازه کشیدن نماز را باطل نمی کند.
6. اگر نمازگزار بعد از نماز شک کند که هنگام نماز، کاری که نماز را باطل می کند انجام داده است یا نه، نمازش صحیح است.
7. گریه کردن برای آمرزش گناهان در حال نماز، چه آهسته باشد و چه با صدای بلند، عمل پسندید های است.
8. شکستن نماز واجب از روی اختیار حرام است، ولی برای جلوگیری از ضرر مالی یا بدنی مانعی ندارد.