در درس قبل، به معرفی برخی از مهم ترین سرمایه های انسان برای رسیدن به هدف خلقت
پرداختیم. ما برای استفاده از این سرمایه ها فرصت محدودی داریم. فرصتی که با مرگ انسان پایان
می یابد.
هر انسانی که پا به عرصهٔ وجود میگذارد، در یکی از مراحل زندگی، مرگ به سراغش خواهد
آمد و پروندهٔ زندگی او را در این دنیا خواهد بست؛ بنابراین انسان را از مرگ گریزی نیست.
چیستی مرگ و آیندهٔ انسان پس از آن، از پرس شهای فراگیری است که در طول تاریخ،
ذهن عموم انسا نها را به خود مشغول کرده است و آنان کوشیده اند تا به این پرسش های اساسی و
سرنوش تساز پاسخ دهند:
چه سرانجامي در انتظار انسان است؟
آيا واقعاً پس از امروز، فردايي در کار است؟ و اگر فردايي وجود دارد، چگونه است؟
در اين درس، علاوه بر شناخت اصلي ترين ديدگا هها در پاسخ به پرسش هاي بالا، به پيامدهاي
اعتقاد به هريک از آنها در زندگي مي پردازيم.
دو دیدگاه
هنگامي که انسان چشم از اين دنيا فرو مي بندد و پرونده. زندگي چندين ساله اش با مرگ بسته
م يشود، چه سرنوشتي در انتظار اوست؟ آيا يکباره راهي ديار فنا و نيستي مي شود؟ اگر چنين است،
پس داستان زندگي انسان پاياني اندوهناک دارد. اما اگر بعد از مرگ، جهان ديگري در کار است و
آدمي با مرگ نيست و نابود نمي شود، در آنجا چه سرنوشتي خواهد داشت؟
انسان ها، معمولا در برخورد با مرگ دو ديدگاه دارند:1 اعتقاد به معاد
دقت در آيات مربوط به آفرينش انسان، نشان مي دهد که انسان داراي دو بُعد جسماني و روحاني
است. 1 بُعد جسماني مانند ساير اجسام و مواد، دائم در حال تغيير و دگرگوني است و سرانجام فرسوده
و متلاشي مي شود. در مقابل، بُعد روحاني و غيرجسماني انسان، تجزيه و تحليل نم يپذيرد، متلاشي
نم يشود و بعد از مرگ بدن، باقي ميماند و آگاهي و حيات خود را از دست نمي دهد.
از همي نرو، پيامبران الهي و پيروان آنان مرگ را پايا نبخش دفتر زندگي نم يپندارند؛ بلکه آن را
غروبي براي جسم و تن انسان و طلوعي درخشا نتر براي روح انسان ميدانند يا پلي به حساب مي آورند
که آدمي را از يک مرحله. هستي )دنيا( به هستيِ بالاتر )آخرت( منتقل ميکند.
رسول خدا در این باره می فرماید:
براي نابودي و فنا خلق نشد هايد، بلکه براي بقا آفريده شد هايد و با مرگ تنها از جهاني به جهان
ديگر، منتقل مي شويد
از ايشان پرسيدند: با هوش ترين مؤمنان چه کساني هستند
فرمود: آنان که فراوان به ياد مر گاند و بهتر از ديگران خود را براي آن آماده مي کنند.
در اين ديدگاه، زندگي دنيوي همچون خوابي کوتاه و گذراست و زندگي حقيقي در جهان ديگر
معنا مي يابد. آن گونه که پيامبر مي فرمايد:
النّاسُ نيامٌ، فَِاذا ماتُوا، انتَبَهوا
مردم ]در این دنیا[ درخوابند، هنگامی که بمیرند،
بیدار می شوند.
قرآن نيز اين گونه بر کم ارزش بودن زندگي دنيوي و حقيقي بودن زندگي آخرت تأکيد مي کند
وَ ما هِٰذِه الحَیاةُالدُّنیا اِلاّ لَهوٌ وَ لِعب
وَ انَّ الدّارَ الآخِرََة لَهِيَ الحَيَوانلَو کانوا یَعلَمون
این زندگی دنیا، جز سرگرمي و بازي نيست
و سرای آخرت، زندگی حقیقی است. اگر مي دانستند.
عنکبوت، 6
پیامدهای اعتقاد به معاد: با اين ديدگاه، زندگي از بن بست بيرون مي آيد و پنجره. اميد و روشنايي به روي انسان باز
مي شود و شور و نشاط و انگيزه. فعاليت و کار، زندگي را فرا مي گيرد.
چنين انساني داراي انرژي فو قالعاده و همت خستگ يناپذير است و از کار خود لذت ميبرد. او
با تلاش و توان بسيار در انجام کارهاي نيک و خدمت به خلق خدا مي کوشد و مي داند که هرچه بيشتر
در اين راه گام بردارد، آخرت او زيباتر خواهد بود.
انسان معتقد به معاد مي داندکه هيچ يک ازکارهاي نيک او در آن جهان بي پاداش نمي ماند. حتي
اگر آن کارها به چشم کسي نيايد و نيز اطمينان دارد که اگر در اين مسير ظلمي به او بشود و نتواند داد
خود را از ظالمان بستاند، قطعاً در جهان ديگري خداوند آنها را به سزاي اعمالشان خواهد رساند.
2_ انسان دیگر ترسی از مرگ ندارد و همواره آمادهٔ فداکاری در راه خدا است. خداپرستان حقيقي گرچه در دنيا زندگي ميکنند و زيبا هم زندگي ميکنند؛ اما به آن دل نم يسپرند؛ از اي نرو، مرگ
را ناگوار نم يدانند. آنان معتقدند که مرگ براي کساني ناگوار و هولناک است که زندگي را محدود به
دنيا ميبينند يا با کول هباري از گناه با آن مواجه ميشوند. نترسيدن خداپرستان از مرگ به اين معنا نيست
که آنان آرزوي مرگ ميکنند، بلکه آنان از خداوند عمر طولاني مي خواهند تا بتوانند در اين جهان با
تلاش در راه خدا و خدمت به انسا نها، با اندوخته اي کام لتر خدا را ملاقات کنند و به درجات برتر
بهشت نائل شوند.
از طرف ديگر، همين عامل سبب مي شود که دفاع از حق و مظلوم و فداکاري در راه خدا آسان تر
شود و شجاعت به مرحله. عالي آن برسد و آن گاه که حيات اين دنيا چيزي جز ننگ و ذلت نباشد، و
فداکاري در راه خدا ضروري باشد، انسا نها به استقبال شهادت بروند و با شهادت خود راه آزادي
انسا نها را هموار کنند؛ از اي نرو، آن گاه که امام حسين در دوراهي ذلت و شهادت قرار گرفت،
شهادت را برگزيد و فرمود:
من مرگ را جز سعادت، و زندگي با ظالمان را جز ننگ و خواري نمي بينم.
امام حسین خطاب به یاران خود نیز فرمود
مرگ چیزی نیست مگر پلی که شما را از ساحل سختی ها به ساحل سعادت و کرامت و
بهشت های پهناور و نعمت های جاوید عبور می دهد. پس کدام یک از شما کراهت دارد که از زندان
به قصر منتقل شود؟
2 انکار معاد
گروهی وجود دنیای پس از مرگ را انکار می کنند؛ این دسته که برای انسان حقیقتی جز جسم و
تن او قائل نیستند، با فرا رسیدن مرگ انسان و نابودی جسم او، پرونده او را برای همیشه میبندند. در
این دیدگاه، مرگ پایان زندگی است و هر انسانی پس از مدتی زندگی در دنیا، دفتر عمرش بسته میشود و
حیات او پایان مییابد و رهسپار نیستی میگردد.
وَ قالوا ما هِيَ الّ حَياتُنَا الدُّنيا
نَموتُ وَ نَحيا وَ ما یُهِلکُنا الَّ الدَّهرُ
وَ ما لَهُم بِذ.لِكَ مِن عِلمٍ اِن همُ اِلّ يَظُنوّ ن
[کافران] گفتند: زندگي و حياتي جز همين
زندگي و حيات دنيايي ما نيست
همواره [گروهي از] ما مي ميريم و [گروهي]
زنده مي شويم
و ما را فقط گذشت روزگار نابود مي کند.
البته اين سخن را از روي علم نمي گويند بلکه
فقط ظن و خيال آنان است.
پيامدهاي انکار معاد: از پيامدهاي مهم اين نگرش براي انساني که گرايش به جاودانگي دارد،
اين است که همين زندگي چندروزه نيز برايش ب يارزش ميشود؛ در نتيجه به يأس و نااميدي دچار
مي شود و شادابي و نشاط زندگي را از دست مي دهد؛ از ديگران کناره ميگيرد و به انواع بيماري هاي
روحي دچار ميشود. گاهي نيز براي تسکين خود و فرار از ناراحتي، در را ههايي قدم ميگذارد که روز
به روز بر سرگرداني و يأس او مي افزايد.
گروهي نيز ميکوشند که راه فراموش کردن و غفلت از مرگ را پيش بگيرند و خود را به هرکاري
سرگرم ميسازند تا آينده. تلخي را که در انتظار دارند، فراموش کنند.
البته اين آثار و پيامدها، گريبان کساني را نيز که معاد را قبول دارند، اما اين قبول داشتن به ايمان
و باور قلبي تبديل نشده است، مي گيرد. اين افراد به دليل فرو رفتن در هوس ها، دنيا را معبود و هدف
خود قرار مي دهند و از ياد آخرت غافل مي شوند و از اين رو، زندگي و رفتار آنان به گونه اي است که
تفاوتي با منکران معاد ندارد.
دانلود بخش های کتاب دینی دهم
دانلود کتاب کامل دینی دهم