فصل: سیزدهم
درس: علوم
کلاس: هفتم
نام درس: سفر غذا
دانلود متن درس سیزدهم علوم هفتم سفر غذا سال تحصیلی 99-1400 سفر غذا PDF کتاب متن درس علوم هفتم متن فصل سیزدهم درس علوم کلاس هفتم نام درس سفر غذا

لوله ای پرپیچ و خم

بخشی از دستگاه گوارش ما، لوله ای پرپیچ و خم است که از دهان شروع، و به مخرج ختم می شود. این لوله را لولۀ گوارش می نامند. لولهٔ گوارش از بخش های مختلف تشکیل شده است. هر یک از این بخش ها کار مشخصی انجام می دهند. بخش دیگر دستگاه گوارش، اندام هایی اند که در اطراف لولهٔ گوارش هستند و با آن ارتباط دارند
سفر غذا

اکنون ببینیم در هر یک از قسمت های لولهٔ گوارش چه اتفاقی برای لقمهٔ نان و پنیر و سبزی ای که خورده اید، رخ می دهد؟

از دهان تا معده

وقتی غذا را می جوید در واقع، آن را با دندان هایتان ریز می کنید. حرکات زبانتان سبب می شود غذا با بزاق دهان ترکیب شود و به صورت توده های خمیری شکل درآید. بزاق دهان دارای آب و آنزیم است و از غده های بزاقی ترشح می شود. آنزیم ها مولکول هایی اند که سرعت واکنش های شیمیایی را زیاد می کنند. بعضی آنزیم ها تجزیهٔ مواد غذایی را سرعت می بخشند؛ مثلاً نوعی آنزیم بزاقی درتجزیهٔ نشاسته به قند ساده نقش دارد.

وقتی شیرینی، ترشی می شود!

شنیده اید که خوردن شیرینی و شکلات از عوامل پوسیدگی دندان هاست؛ اما چرا؟ موادّ قندی غذای باکتری هایی است که در دهان وجود دارند. این باکتری ها اسید تولید می کنند. اسید، مینای دندان را از بین می برد و در نتیجه سبب پوسیدگی دندان می شود.
آنچه شما بعد از جویدن، می بلعید، هیچ شباهتی به لقمهٔ غذایی که خورده اید، ندارد. مری مقصد بعدی این توده های خمیری شکل است، اما این توده قبل از اینکه وارد مری شود، سر چهارراهی به نام حلق قرار می گیرد. هنگام بلع، فقط راه ورود به مری باز است و راه های دیگر بسته می شوند؛ بنابراین غذای خمیر شده وارد مری می شود.
سفر غذا

وقتی غذا وارد مری می شود، ماهیچه های دیوارهٔ مری منقبض و منبسط می شوند. درنتیجه غذا به پایین و به سمت معده رانده می شود.
سفر غذا

غذا برای مدتی در معده باقی می ماند تا به خوبی با شیرۀ گوارشی معده ترکیب شود. این شیره را یاخته های پوششی معده ترشح می کنند. شیرهٔ گوارشی معده، آنزیم و اسید دارد. این دو ماده به گوارش مواد غذایی کمک می کنند. وقتی ماهیچه های دیوارهٔ معده منقبض می شوند، غذا نرم تر و با شیرهٔ گوارشی مخلوط می شود. غذای گوارش شده، معده را ترک می کند و وارد باریک روده می شود.

گوارش نهایی غذا

باریک روده محل گوارش نهایی غذاست. این کار با کمک آنزیم های متفاوتی انجام می شود که در باریک روده وجود دارند. این آنزیم ها، بیشتر مواد مغذّی را گوارش و در نتیجه تجزیه می کنند. بیشتر آنزیم های باریک روده در لوزالمعده پانکراس ساخته می شوند.آنزیم های ساخته شده در لوزالمعده از طریق لوله ای وارد ابتدای باریک روده می شوند
سفر غذا

مواد مغذّی جذب می شوند

دانستیم که غذاها چگونه گوارش و به مولکول های قابل جذب تبدیل می شوند. مولکول های مواد مغذّی در باریک روده آن قدر کوچک شده اند که می توانند از غشای یاخته های آن عبور کنند . باریک روده تنها بخشی از لولهٔ گوارش است که همهٔ مواد مغذّی از آن جذب و وارد خون می شوند.
سفر غذا

آنچه به جا می ماند

موادی که در باریک روده گوارش نشده اند از آن خارج و وارد فراخ روده می شوند؛ مثلاً بخشی از سبزی که همراه نان و پنیر خورده اید در باریک روده گوارش نمی شود؛ چرا؟
موادی که از باریک روده خارج می شوند، هنوز مقدار زیادی آب و مواد معدنی دارند. بخشی از آنها در فراخ روده جذب می شوند. اگر فراخ روده این کار را انجام ندهد، بدن ما با مشکل کم آبی و کمبود مواد معدنی روبه رو می شود.
در سراسر لولهٔ گوارش ما انواعی باکتری زندگی می کنند. باکتری هایی که در فراخ روده ما و برخی K وجود دارند از مواد گوارش نشده، مانند سلولز تغذیه می کنند. این باکتری ها ویتامین را تولید می کنند. فراخ روده می تواند این ویتامین ها را جذب و وارد خون B ویتامین های گروه کند. کار دیگر فراخ روده، دفع مدفوع است. با انقباض ماهیچه های فراخ روده، مدفوع به سمت مخرج حرکت می کند و احساس دفع ایجاد می شود.

کبد، مخزنی بزرگ

خونی که در رگ های اطراف باریک روده وجود دارد، سرشار از مواد مغذّی است. این خون ابتدا وارد کبد می شود. بسیاری از مواد مغذّی در این اندام ذخیره و با توجه به نیاز یاخته های بدن به تدریج وارد خون می شوند. کبد همچنین با این مواد، مواد دیگری می سازد که بدن ما به آنها نیاز دارد. از کارهای دیگر کبد، ساختن صفراست. این ماده در کیسۀ صفرا ذخیره می شود.صفرا در گوارش چربی ها نقش دارد.
سفر غذا

قندهایی که چربی می شوند

کربوهیدرات ها انرژی مورد نیاز یاخته های بدن ما را فراهم می کنند؛ اما اگر مقدار زیادی کربوهیدرات بخوریم، کبد از آنها برای ساختن چربی استفاده می کند. بنابراین اگر در خوردن خوراکی های پر از کربوهیدرات زیاده روی کنیم با مشکل اضافه وزن روبه رو می شویم. پزشکان می گویند وزن مناسب در سلامت افراد مؤثر است؛ مثلا خطر فشارخون زیاد و بیماری های قلبی در افرادی که اضافه وزن دارند، بیشتر است. از طرفی احتمال پوکی استخوان در افرادی که کمبود وزن دارند، بیشتر است. بنابراین اضافه وزن و کمبود وزن خصوصا برای شما که در دوره رشد هستید، بسیارمهم است. آیا می دانید وزن شما حاصل چه عواملی است؟

متن درس های دیگر (علوم هفتم)

متن درس اول علوم هفتم (تجربه و تفکر)

دانلود متن درس اول علوم تجربه و تفکر سال تحصیلی 99-1400 تجربه و تفکر PDF کتاب متن درس علوم هفتم متن فصل اول درس علوم نام درس تجربه و تفکر